ANH EM TRONG NHÀ KHÔNG CHỊU KÝ VĂN BẢN THỎA THUẬN PHÂN CHIA DI SẢN

Trên thực tế, nhiều gia đình phát sinh tranh chấp sau khi cha mẹ hoặc người thân qua đời để lại tài sản. Một trong những tình huống phổ biến là một hoặc một số người thừa kế không đồng ý ký vào văn bản thỏa thuận phân chia di sản. Điều này khiến quá trình sang tên nhà đất, rút tiền tiết kiệm hoặc thực hiện các thủ tục liên quan không thể thực hiện được.

Vậy khi anh em trong nhà không chịu ký văn bản thỏa thuận phân chia di sản thì những người còn lại phải xử lý như thế nào? Có thể tự ý phân chia tài sản hay không? Cơ quan công chứng có chứng nhận hồ sơ trong trường hợp này không? Bài viết dưới đây sẽ  giúp người đọc hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của các bên trong quá trình giải quyết thừa kế.

Mọi thắc mắc về vấn đề pháp lý cần tư vấn, quý khách hàng vui lòng liên hệ qua hotline 0979.964.828 (Zalo). 

Văn bản thỏa thuận phân chia di sản là gì?

Văn bản thỏa thuận phân chia di sản là văn bản ghi nhận sự thống nhất ý chí của tất cả những người có quyền hưởng di sản về việc xác định phần tài sản mà mỗi người được nhận.

Đối với tài sản là bất động sản hoặc các tài sản phải đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng, văn bản này thường được lập tại tổ chức hành nghề công chứng theo quy định của Luật Công chứng.

Để công chứng văn bản phân chia di sản, nguyên tắc cơ bản là:

• Tất cả người thừa kế phải tham gia hoặc có người đại diện hợp pháp.
• Những người có quyền hưởng di sản phải đồng thuận về phương án phân chia.
• Không có tranh chấp.

Chính vì vậy, nếu chỉ cần một người thừa kế không đồng ý ký kết thì việc lập văn bản thỏa thuận phân chia di sản không thể thực hiện được.

Anh em trong nhà không chịu ký văn bản thỏa thuận phân chia di sản thì có ảnh hưởng gì?

Không thể công chứng văn bản phân chia di sản.

Theo quy định của pháp luật hiện hành, công chứng viên chỉ thực hiện công chứng khi các bên tự nguyện và thống nhất nội dung văn bản. Nếu một người thừa kế từ chối ký hoặc phản đối việc phân chia tài sản thì tổ chức công chứng sẽ từ chối chứng nhận văn bản thỏa thuận phân chia di sản.

Hậu quả là:

• Không thể sang tên quyền sử dụng đất.
• Không thể đăng ký biến động nhà đất.
• Không thể hoàn tất thủ tục nhận tài sản tại ngân hàng.
• Các giao dịch liên quan đến di sản bị đình trệ.

Không làm mất quyền thừa kế của người từ chối ký.

Nhiều người cho rằng nếu không ký thì sẽ mất phần thừa kế. Quan điểm này là không chính xác. Theo Bộ luật Dân sự 2015, quyền hưởng di sản phát sinh từ thời điểm mở thừa kế (thời điểm người để lại tài sản chết). Do đó, việc không ký văn bản thỏa thuận phân chia di sản không đồng nghĩa với việc từ bỏ quyền thừa kế. Người thừa kế chỉ bị coi là từ chối nhận di sản khi có văn bản từ chối nhận di sản được lập đúng quy định pháp luật.

Dễ phát sinh tranh chấp kéo dài.

Trong nhiều trường hợp, nguyên nhân không ký văn bản xuất phát từ:

• Không đồng ý tỷ lệ phân chia.
• Cho rằng di sản còn thiếu hoặc bị che giấu.
• Nghi ngờ tính hợp pháp của di chúc.
• Mâu thuẫn cá nhân giữa các thành viên trong gia đình.

Nếu không có hướng giải quyết phù hợp, tranh chấp có thể kéo dài nhiều năm, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tình cảm gia đình và quyền lợi của các bên.

Pháp luật quy định thế nào khi một người thừa kế không đồng ý ký?

Trường hợp chia thừa kế theo di chúc

Theo Điều 624 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết. Nếu người chết để lại di chúc hợp pháp thì nguyên tắc chung là di sản sẽ được chia theo nội dung di chúc. Khi đó, việc một người thừa kế không đồng ý ký văn bản thỏa thuận phân chia di sản không làm thay đổi nội dung di chúc.

Tuy nhiên, nếu người này cho rằng:

• Di chúc không hợp pháp;
• Người lập di chúc bị ép buộc;
• Người lập di chúc không minh mẫn;
• Di chúc giả mạo.

thì họ có quyền khởi kiện yêu cầu Tòa án xem xét tính hợp pháp của di chúc.

Trường hợp chia thừa kế theo pháp luật.

Theo Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015, thừa kế theo pháp luật được áp dụng trong các trường hợp:

• Không có di chúc.
• Di chúc không hợp pháp.
• Người được chỉ định hưởng di sản không còn.
• Phần tài sản không được định đoạt trong di chúc.

Khi chia theo pháp luật, những người cùng hàng thừa kế được hưởng phần bằng nhau.

Nếu một người không đồng ý ký kết do cho rằng việc phân chia chưa đúng quy định thì tranh chấp phải được giải quyết thông qua thương lượng hoặc Tòa án.

Cách giải quyết khi anh em trong nhà không chịu ký văn bản thỏa thuận phân chia di sản.

Thương lượng và hòa giải.

Tranh chấp liên quan đến thừa kế thường là tranh chấp giữa những người thân trong gia đình với nhau. Để giữ hòa khí, tránh gây ảnh hưởng đến tình cảm gia đình thì phương án ưu tiên để giải quyết tranh chấp là thương lượng và hòa giải. Việc hòa giải thành công sẽ giúp tiết kiệm thời gian, chi phí và vẫn duy trì tốt quan hệ gia đình.

Khởi kiện yêu cầu chia di sản thừa kế.

Khi không đạt được sự đồng thuận, giải pháp cuối cùng là khởi kiện tại Tòa án có thẩm quyền.

Chuẩn bị hồ sơ khởi kiện.

• Đơn khởi kiện;
• Các giấy tờ chứng minh quan hệ giữa người khởi kiện, người để lại di sản và những người được nhận di sản khác;
• Giấy chứng tử của người để lại di sản;
• Di chúc (nếu có);
• Bản kê khai di sản;
• Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản, quyền sử dụng tài sản của người để lại di sản;
• Giấy tờ liên quan đến việc từ chối nhận di sản (nếu có).

Thủ tục khởi kiện tranh chấp chia di san thừa kế.

• Bước 1: Nộp hồ sơ khởi kiện về việc chia di sản thừa kế tại Tòa án nhân dân khu vực nơi có tài sản tranh chấp;
• Bước 2: Sau khi nhận đơn khởi kiện cùng hồ sơ hợp lệ Tòa án sẽ ra thông báo nộp tiền tạm ứng án phí;
• Bước 3: Nộp tiền tạm ứng án phí dân sự sơ thẩm tại Phòng thi hành án khu vực và nộp lại biên lai tiền tạm ứng án phí cho Tòa án;
• Bước 4: Tòa án thụ lý vụ án, tiến hành giải quyết vụ án theo thủ tục chung: phiên lấy lời khai; Phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải.
• Bước 5: Ra bản án hoặc quyết định giải quyết vụ án.

Thời hiệu khởi kiện các vụ án tranh chấp phân chia di sản thừa kế.

Tình huống tư vấn:

Chào luật sư, gia đình tôi đang họp bàn phân chia di sản thừa kế của ông nội nhưng không đi đến được thống nhất, nên cần luật sư tư vấn giúp. Cụ thể như sau:

Ông nội tôi có 6 người con ( 2 con trai, 3 con gái); trong đó có 1 người cô đã mất. Ông nội tôi mất được hơn 10 năm nhưng chưa làm thủ tục khai nhận thừa kế. Gia đình tôi đã ngồi lại họp gia đình rất nhiều lần nhưng mỗi người 1 ý kiến, không đưa ra được phương án chung. Bác cả tôi hiện đang quản lý tài sản trên từ khi ông mất và đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng chúng tôi không hề hay biết. Nay bác cả cho rằng đất đã được bác sử dụng ổn định, hiện đã hết thời gian yêu cầu chia thừa kế của ông nội rồi. Điều này khiến gia đình tôi rất bức xúc.

Luật sư cho tôi hỏi gia đình tôi có khởi kiện yêu cầu chia thừa kế được nữa không? Mong luật sư hỗ trợ giải đáp giúp gia đình.

Luật Hùng Bách tư vấn:

• Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản; 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế. Hết thời hạn này thì di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản đó. Trường hợp không có người thừa kế đang quản lý di sản thì di sản được giải quyết như sau: Di sản thuộc quyền sở hữu của người đang chiếm hữu theo quy định tại Điều 236 của Bộ luật này; Di sản thuộc về Nhà nước, nếu không có người chiếm hữu quy định tại điểm a khoản này.
• Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu xác nhận quyền thừa kế của mình hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác là 10 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế.
• Thời hiệu yêu cầu người thừa kế thực hiện nghĩa vụ về tài sản của người chết để lại là 03 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế.