TÌNH TIẾT GIẢM NHẸ TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ

Khi một người bị truy cứu trách nhiệm hình sự, việc có được xem xét giảm nhẹ hình phạt là điều họ và gia đình đặc biệt quan tâm. Trong đó, tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự là căn cứ để Tòa án xem xét khi quyết định hình phạt đối với người phạm tội. Tuy nhiên, không phải mọi hoàn cảnh hay hành động đều được pháp luật công nhận là tình tiết giảm nhẹ. Vậy tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự là gì, được áp dụng cho ai và gồm những tình tiết nào?

Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn làm rõ những vấn đề này. Trường hợp còn vướng mắc, bạn có thể liên hệ Luật sư LHB Sài Gòn tư vấn cụ thể qua số điện thoại 0973.444.828 – 0979.884.828

TÌNH TIẾT GIẢM NHẸ LÀ GÌ?

Tình tiết giảm nhẹ là những hoàn cảnh, điều kiện hoặc hành động diễn ra trước, trong hoặc sau khi phạm tội làm giảm mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội hoặc giảm mức độ lỗi của người phạm tội, từ đó được Tòa án xem xét để giảm nhẹ hình phạt.

Một số tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự thường gặp gồm: người phạm tội tự nguyện sửa chữa, bồi thường thiệt hại hoặc khắc phục hậu quả; thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải; phạm tội lần đầu và thuộc trường hợp ít nghiêm trọng; …. và các tình tiết khác được quy định tại Điều 51 Bộ luật Hình sự 2015 (Sau đây gọi tắt là “BLHS”)

Ý NGHĨA CỦA TÌNH TIẾT GIẢM NHẸ TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ

Tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự không chỉ có ý nghĩa trong việc giảm nhẹ hình phạt mà còn thể hiện chính sách nhân đạo của pháp luật hình sự và khuyến khích người phạm tội sửa chữa, khắc phục hậu quả. Những ý nghĩa này được thể hiện cụ thể như sau:

1. Ý nghĩa về chính sách pháp luật và nhân đạo

Thể hiện chính sách hình sự nhân đạo và khoan hồng của Nhà nước. Mục đích của hình phạt không chỉ nhằm trừng trị người phạm tội. Còn hướng đến giáo dục, cải tạo và tạo điều kiện để họ sửa chữa sai lầm, tái hòa nhập cộng đồng.

Việc pháp luật ghi nhận các tình tiết như: Tự thú, thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải, tự nguyện bồi thường hoặc khắc phục hậu quả,…

Cũng nhằm khuyến khích người phạm tội chủ động nhận thức trách nhiệm, sửa chữa sai phạm. Hạn chế những thiệt hại đã gây ra cho người bị hại cũng như xã hội.

2. Ý nghĩa trong việc quyết định hình phạt

Các tình tiết giảm nhẹ là căn cứ quan trọng để Tòa án quyết định hình phạt đối với từng bị cáo. Trong những trường hợp đáp ứng các điều kiện luật định, tình tiết giảm nhẹ có thể là cơ sở để Tòa án:

• Quyết định mức hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng theo Điều 54 BLHS;
• Xem xét áp dụng một hình phạt khác thuộc loại nhẹ hơn theo quy định của pháp luật;
• Là một trong những căn cứ để xem xét cho hưởng án treo nếu người phạm tội đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định pháp luật.

Tuy nhiên, việc có nhiều tình tiết giảm nhẹ không đồng nghĩa với việc người phạm tội đương nhiên được giảm hình phạt hoặc được hưởng án treo. Tòa án phải đánh giá tổng thể tất cả các tình tiết của vụ án và điều kiện luật định trước khi quyết định hình phạt.

>>> Xem thêm: ĐIỀU KIỆN HƯỞNG ÁN TREO

CÁC TÌNH TIẾT GIẢM NHẸ THEO QUY ĐỊNH MỚI NHẤT

Theo quy định hiện hành, các tình tiết giảm nhẹ gồm:

1. Các tình tiết sau đây là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự:

a) Người phạm tội đã ngăn chặn hoặc làm giảm bớt tác hại của tội phạm;

b) Người phạm tội tự nguyện sửa chữa, bồi thường thiệt hại hoặc khắc phục hậu quả;

c) Phạm tội trong trường hợp vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng;

d) Phạm tội trong trường hợp vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết;

đ) Phạm tội trong trường hợp vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội;

e) Phạm tội trong trường hợp bị kích động về tinh thần do hành vi trái pháp luật của nạn nhân gây ra;

g) Phạm tội vì hoàn cảnh đặc biệt khó khăn mà không phải do mình tự gây ra;

h) Phạm tội nhưng chưa gây thiệt hại hoặc gây thiệt hại không lớn;

i) Phạm tội lần đầu và thuộc trường hợp ít nghiêm trọng;

k) Phạm tội vì bị người khác đe dọa hoặc cưỡng bức;

l) Phạm tội trong trường hợp bị hạn chế khả năng nhận thức mà không phải do lỗi của mình gây ra;

m) Phạm tội do lạc hậu;

n) Người phạm tội là phụ nữ có thai;

o) Người phạm tội là người đủ 70 tuổi trở lên;

p) Người phạm tội là người khuyết tật nặng hoặc khuyết tật đặc biệt nặng;

q) Người phạm tội là người có bệnh bị hạn chế khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình;

r) Người phạm tội tự thú

s) Người phạm tội thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải;

t) Người phạm tội tích cực hợp tác với cơ quan có trách nhiệm trong việc phát hiện tội phạm hoặc trong quá trình giải quyết vụ án;

u) Người phạm tội đã lập công chuộc tội;

v) Người phạm tội là người có thành tích xuất sắc trong sản xuất, chiến đấu, học tập hoặc công tác;

x) Người phạm tội là người có công với cách mạng hoặc là cha, mẹ, vợ, chồng, con của liệt sĩ.

Khoản 2 Điều 51

2. Khi quyết định hình phạt, Tòa án có thể coi đầu thú hoặc tình tiết khác là tình tiết giảm nhẹ, nhưng phải ghi rõ lý do giảm nhẹ trong bản án.

Trường hợp bạn còn bất kỳ thắc mắc nào về các tình tiết nêu trên. Hoặc chưa hiểu rõ khái niệm, điều kiện và trường hợp áp dụng của từng tình tiết, bạn có thể liên hệ Luật sư Hình sự LHB Sài Gòn qua Hotline 0973.444.828 – 0979.884.828 để được tư vấn, giải đáp nhanh chóng và kịp thời.

CÁC TÌNH TIẾT GIẢM NHẸ TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ KHÁC

Tình tiết sau đây có thể coi là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự. (Theo quy định tại khoản 2 Điều 51 của BLHS)

Người phạm tội đầu thú là trường hợp sau khi tội phạm hoặc người phạm tội bị phát hiện, người phạm tội tự nguyện ra trình diện và khai báo với cơ quan có thẩm quyền về hành vi phạm tội của mình.

Người phạm tội tự nguyện nộp lại ít nhất một phần hai số tiền thu lợi bất chính từ hành vi phạm tội hoặc tiền phạt bổ sung theo bản án, quyết định của Tòa án.

Phạm tội trong trường hợp vì phục vụ yêu cầu công tác đột xuất như đi chống bão, lụt, cấp cứu, chống dịch.

Người hoạt động kháng chiến giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc, làm nghĩa vụ quốc tế được cấp có thẩm quyền xác nhận, nhưng vì lý do khách quan chưa kê khai đề nghị nên chưa có Huân chương, Huy chương.

Người phạm tội có mẹ hoặc bà được Nhà nước tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng; có cha, mẹ, ông, bà được Nhà nước tặng danh hiệu Anh hùng Lao động, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Người phạm tội có cha, mẹ được tặng thưởng nhiều giấy khen, bằng khen về những thành tích xuất sắc trong công tác.

Người bị hại hoặc người đại diện của bị hại xin giảm nhẹ hình phạt cho người phạm tội trong trường hợp chỉ gây tổn hại về sức khoẻ của người bị hại hoặc gây thiệt hại về tài sản

Người bị hại cũng có lỗi hoặc thiệt hại do lỗi của người thứ ba.

Người phạm tội có từ 03 con nhỏ trở lên đều dưới 15 tuổi hoặc có con bị khuyết tật nặng trở lên, bị bệnh hiểm nghèo mà vợ, chồng không có công ăn việc làm, gia đình khó khăn được chính quyền địa phương xác nhận

Ngoài ra, Tòa án có thể coi tình tiết khác là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự theo quy định tại khoản 2 Điều 51 của BLHS, nhưng phải ghi rõ lý do giảm nhẹ trong bản án. Việc áp dụng các tình tiết giảm nhẹ khác cần phải được xem xét thận trọng, chặt chẽ, tùy vào tính chất, đặc điểm của từng trường hợp cụ thể.

CHỨNG CỨ CHỨNG MINH TÌNH TIẾT GIẢM NHẸ

Để được Tòa án xem xét áp dụng tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, người phạm tội hoặc người bào chữa cần cung cấp tài liệu, chứng cứ chứng minh tình tiết đó có thật và đáp ứng điều kiện theo quy định pháp luật.

Bộ luật Tố tụng hình sự quy định chứng cứ phải được thu thập hợp pháp và có giá trị chứng minh đối với vụ án.

Tùy từng tình tiết giảm nhẹ, loại tài liệu cần cung cấp sẽ khác nhau. Chẳng hạn:

– Tự nguyện bồi thường, sửa chữa, khắc phục hậu quả:

• Giấy biên nhận tiền
• Sao kê chuyển khoản
• Biên bản thỏa thuận bồi thường
• Văn bản xác nhận của bị hại hoặc người đại diện hợp pháp của bị hại.

– Thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải:

• Lời khai, biên bản hỏi cung
• Thái độ khai báo trong quá trình điều tra, truy tố và xét xử.

– Tự thú:

• Biên bản tiếp nhận người tự thú
• Tài liệu thể hiện việc người phạm tội tự nguyện khai báo hành vi của mình trước khi hành vi phạm tội. Hoặc người phạm tội bị phát hiện theo điều kiện luật định.

– Người có công với cách mạng hoặc có thân nhân là người có công:

– Người khuyết tật, người mắc bệnh:

• Giấy xác nhận khuyết tật
• Hồ sơ bệnh án, kết luận giám định hoặc tài liệu y tế có liên quan…

– Hoàn cảnh gia đình, nhân thân đặc biệt:

• Giấy tờ hộ tịch
• Xác nhận của cơ quan có thẩm quyền
• Các tài liệu khác chứng minh hoàn cảnh thực tế.

CÂU HỎI TÌNH HUỐNG: “CÓ BẢN ÁN SƠ THẨM MỚI NỘP TIỀN BỒI THƯỜNG, CÓ ĐƠN XIN GIẢM NHẸ THÌ CÓ ĐƯỢC XEM LÀ TÌNH TIẾT GIẢM NHẸ KHÔNG?”

Việc bị cáo chỉ bồi thường/khắc phục hậu quả sau khi đã có bản án sơ thẩm vẫn có thể được xem xét là tình tiết giảm nhẹ ở giai đoạn phúc thẩm, nếu việc bồi thường là tự nguyện và có chứng cứ chứng minh

Sau khi có bản án sơ thẩm, bị cáo cần thực hiện quyền kháng cáo trong thời hạn luật định để vụ án được xem xét theo thủ tục phúc thẩm. Trong thời gian này, bị cáo có thể chủ động thực hiện việc bồi thường, khắc phục hậu quả và thu thập các tài liệu chứng minh để cung cấp cho Tòa án cấp phúc thẩm. 

Lưu ý: Bị cáo nên chuẩn bị đầy đủ tài liệu chứng minh việc khắc phục hậu quả, chẳng hạn:

• Giấy xác nhận hoặc biên nhận của bị hại về khoản tiền đã nhận;
• Sao kê hoặc chứng từ chuyển khoản;
• Biên bản thỏa thuận bồi thường;
• Đơn xin giảm nhẹ hình phạt của bị hại;
• Các tài liệu khác chứng minh bị cáo đã chủ động khắc phục hậu quả.

LIÊN HỆ LUẬT SƯ HÌNH SỰ

LHB Sài Gòn  là tổ chức hành nghề Luật sư có kinh nghiệm xử lý chuyên sâu trong lĩnh vực hình sự. Chúng tôi có đội ngũ Luật sư hình sự giỏi sẵn sàng tham gia bảo vệ cho bạn trong tất cả các giai đoạn của vụ án: Trình báo/ tố giác tội phạm, điều tra, truy tố, xét xử.

Nếu bạn có nhu cầu tư vấn pháp luật hình sự hoặc cần luật sư tham gia tranh tụng. Hãy liên hệ tới Luật sư hình sự LHB Sài Gòn theo một trong các phương thức sau:

• Email: Luathungbach.hcm@gmail.com
• Điện thoại: 0973.444.828 – 0979.884.828 (Zalo)
• Fanpage: : https://www.facebook.com/Lhb.hcm

Trân trọng!

ĐTAV