Quyền thừa kế theo di chúc được quy định như thế nào?

Di Chúc là gì?

Căn cứ Điều 624 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về di chúc như sau: “Di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết.”

Đồng thời, căn cứ Điều 631 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về nội dung di chúc như sau:

“Nội dung của di chúc

1. Di chúc gồm các nội dung chủ yếu sau:

a) Ngày, tháng, năm lập di chúc;

b) Họ, tên và nơi cư trú của người lập di chúc;

c) Họ, tên người, cơ quan, tổ chức được hưởng di sản;

d) Di sản để lại và nơi có di sản.

2. Ngoài các nội dung quy định tại khoản 1 Điều này, di chúc có thể có các nội dung khác.

…”

Di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết. Di chúc phải được lập thành văn bản, đáp ứng các điều kiện về hình thức và nội dung theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015. 

Như vậy, Quyền thừa kế được hiểu là quyền để lại di sản (tài sản thừa kế) của mình cho người khác thông qua hình thức lập di chúc hoặc chia tài sản thừa kế theo pháp luật. Đây là cơ chế pháp lý quy định rõ trình tự, điều kiện, phạm vi quyền và nghĩa vụ của người thừa kế, thông qua di chúc. Đồng thời, pháp luật cũng thiết lập các phương thức bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của những người thừa kế, bảo đảm sự minh bạch, công bằng và trật tự trong quá trình phân chia di sản.

Trường hợp bạn có thắc mắc hoặc cần Luật sư hỗ trợ vui lòng liên hệ 0979.884.828.

Chồng để lại di chúc không chia cho vợ thì vợ có được hưởng thừa kế không?

Gần đây, Luật Hùng Bách nhận được nhiều câu hỏi liên quan đến việc thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc. Điển hình như:

“Chào Luật sư, tôi và chồng có đăng ký kết hôn từ năm 2000 cho đến nay, chúng tôi có 01 con chung hiện nay đã 25 tuổi. Cha mẹ của chồng tôi đã mất từ trước năm 1999. Chồng tôi qua đời năm 2024 và để lại di chúc toàn bộ tài sản riêng của mình cho con của chúng tôi, không chia cho tôi. Vậy theo Luật sư Luật Hùng Bách thì tôi được hưởng thừa kế phần di sản của chồng tôi để lại không?”

Để giải đáp chi tiết câu hỏi trên. Mời bạn đọc tham khảo phần tiếp theo của bài viết hoặc liên hệ Hotline: 0979.884.828 để được tư vấn, hỗ trợ.

Quyền thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc 

Căn cứ theo Điều 644 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định rõ về người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc:

“1. Những người sau đây vẫn được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật nếu di sản được chia theo pháp luật, trong trường hợp họ không được người lập di chúc cho hưởng di sản hoặc chỉ cho hưởng phần di sản ít hơn hai phần ba suất đó:

a) Con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng;

b) Con thành niên mà không có khả năng lao động.

2. Quy định tại khoản 1 Điều này không áp dụng đối với người từ chối nhận di sản theo quy định tại Điều 620 hoặc họ là những người không có quyền hưởng di sản theo quy định tại khoản 1 Điều 621 của Bộ luật này.”

Vậy nên một trong những đối tượng được bảo vệ quyền lợi thừa kế tối thiểu, ngay cả khi di chúc không chia cho họ. Điều này thể hiện sự ưu tiên của pháp luật đối với quan hệ hôn nhân và sự phụ thuộc trong gia đình. 

Áp dụng vào trường hợp trên: Bạn là vợ của người đã mất. Mối quan hệ hôn nhân được xác lập hợp pháp từ năm 2000 và vẫn còn tồn tại đến khi người chồng qua đời năm 2024. Con chung của hai bạn đã 25 tuổi, tức là đã thành niên. Cha mẹ của chồng bạn đã mất từ trước năm 1999, tức là không còn sống tại thời điểm chồng bạn qua đời. Do đó, theo quy định tại Khoản 1 Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015, bạn (người vợ) thuộc đối tượng được hưởng thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc.

Như vậy, mặc dù không được chồng để lại di sản trong di chúc, nhưng người vợ vẫn được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật. 

Trường hợp người vợ không được hưởng thừa kế

Mặc dù người vợ là người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc. Nhưng trừ trường hợp đặc biệt sau đây người vợ không được hưởng di sản: 

Thứ nhất, người vợ thuộc trường hợp người không được quyền hưởng di sản theo Khoản 1 Điều 621 Bộ Luật dân sự 2015:

“1. Những người sau đây không được quyền hưởng di sản:

a) Người bị kết án về hành vi cố ý xâm phạm tính mạng, sức khỏe hoặc về hành vi ngược đãi nghiêm trọng, hành hạ người để lại di sản, xâm phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm của người đó;

b) Người vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ nuôi dưỡng người để lại di sản;

c) Người bị kết án về hành vi cố ý xâm phạm tính mạng người thừa kế khác nhằm hưởng một phần hoặc toàn bộ phần di sản mà người thừa kế đó có quyền hưởng;

d) Người có hành vi lừa dối, cưỡng ép hoặc ngăn cản người để lại di sản trong việc lập di chúc; giả mạo di chúc, sửa chữa di chúc, hủy di chúc, che giấu di chúc nhằm hưởng một phần hoặc toàn bộ di sản trái với ý chí của người để lại di sản.“

Thứ hai, người vợ từ chối nhận di sản theo Điều 620 Bộ Luật dân sự 2015:

“1. Người thừa kế có quyền từ chối nhận di sản, trừ trường hợp việc từ chối nhằm trốn tránh việc thực hiện nghĩa vụ tài sản của mình đối với người khác.

2. Việc từ chối nhận di sản phải được lập thành văn bản và gửi đến người quản lý di sản, những người thừa kế khác, người được giao nhiệm vụ phân chia di sản để biết.

3. Việc từ chối nhận di sản phải được thể hiện trước thời điểm phân chia di sản.”

Như vậy, người vợ không được để lại di sản theo di chúc và thuộc trường hợp quy định tại Khoản 1 Điều 621 Bộ Luật dân sự 2015 hoặc người vợ từ chối nhận di sản thì sẽ là không được hưởng di sản thừa kế do người chồng để lại.

Các trường hợp khác cần lưu ý

Tài sản riêng của vợ/chồng: Di chúc chỉ có hiệu lực với tài sản thuộc sở hữu riêng của người lập di chúc và phần tài sản của người lập di chúc trong khối tài sản chung. Tài sản riêng của người vợ hoàn toàn không phải là di sản của người chồng và không bị ảnh hưởng bởi di chúc của chồng.

Di chúc bất hợp pháp: Di chúc có thể bị tuyên vô hiệu toàn bộ hoặc một phần nếu vi phạm các điều kiện về nội dung hoặc hình thức (ví dụ: người lập di chúc không minh mẫn, sáng suốt; di chúc bị ép buộc; di chúc không được lập thành văn bản đúng quy định khi cần thiết; di chúc truất quyền thừa kế của người được hưởng thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc mà không có căn cứ pháp luật). Khi di chúc vô hiệu, toàn bộ di sản hoặc phần di sản không được định đoạt bởi di chúc sẽ được chia theo pháp luật.

Để giải đáp chi tiết thắc mắc của bạn, hãy liên hệ Hotline: 0979.884.828 để được tư vấn, hỗ trợ.

Quy trình thực hiện quyền thừa kế của người vợ trong trường hợp không được chồng để lại di sản

Để thực hiện quyền lợi của mình, người vợ cần tuân thủ một quy trình nhất định. Sự phức tạp của quy trình này thường đòi hỏi sự hỗ trợ từ các chuyên gia pháp lý.

Thời điểm mở thừa kế

Thời điểm mở thừa kế là thời điểm người có tài sản chết. Kể từ thời điểm này, các quyền và nghĩa vụ liên quan đến di sản bắt đầu phát sinh.

Xác định khối di sản và người thừa kế

• Xác định tài sản: Đây là bước quan trọng nhất. Cần thu thập các giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản (Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, sổ tiết kiệm, giấy tờ xe, giấy tờ chứng minh cổ phần, cổ phiếu…). Đặc biệt, cần phân biệt rõ tài sản riêng của người chết và tài sản chung của vợ chồng để xác định đúng phần di sản.
• Xác định người thừa kế: Lập danh sách đầy đủ những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất (vợ, cha, mẹ, con) và những người có thể được hưởng thừa kế theo di chúc (nếu có).

Công bố di chúc và giải quyết tránh chấp (Nếu Có)

• Công bố di chúc: Người giữ di chúc có nghĩa vụ công bố di chúc cho những người thừa kế biết. Di chúc có thể được công chứng, chứng thực hoặc không.
• Giải quyết tranh chấp: Nếu có bất kỳ tranh chấp nào về hiệu lực của di chúc, việc xác định di sản, hay quyền hưởng thừa kế của các bên (bao gồm cả quyền hưởng thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc của người vợ), các bên cần thương lượng hòa giải. Nếu không thể hòa giải, một trong các bên có quyền khởi kiện ra Tòa án có thẩm quyền để yêu cầu giải quyết.

Thủ tục khai nhận di sản/phân chia di sản

• Thủ tục tại cơ quan công chứng: Nếu các bên thừa kế đồng thuận về việc phân chia di sản và không có tranh chấp, họ có thể yêu cầu công chứng viên lập văn bản khai nhận di sản hoặc văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế. Trong văn bản này, sẽ thể hiện rõ phần di sản mà người vợ được hưởng theo Điều 644 BLDS 2015 (nếu di chúc không chia hoặc chia ít hơn mức tối thiểu).
• Thủ tục tại Tòa án: Nếu có tranh chấp không thể hòa giải, người vợ (hoặc bất kỳ người thừa kế nào khác) có quyền nộp đơn khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết việc phân chia di sản. Tòa án sẽ xem xét các chứng cứ, tài liệu và áp dụng pháp luật để ra phán quyết về việc chia di sản, trong đó bao gồm cả việc xác định quyền hưởng thừa kế của người vợ theo Điều 644.

Tham khảo thêm: Luật sư hướng dẫn thủ tục khai nhận di sản

Thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại

Trước khi chia di sản, cần phải thực hiện các nghĩa vụ tài sản do người chết để lại (thanh toán nợ, các khoản chi phí mai táng hợp lý…).

Trên thực tế, việc áp dụng quy trình trên cần có kinh nghiệm dày dặn của Luật sư chuyên về thừa kế tại Luật Hùng Bách. Do đó, hãy liên hệ Hotline: 0979.884.828 để được tư vấn, hỗ trợ.

VAI TRÒ CỦA LUẬT HÙNG BÁCH TRONG CÁC VỤ VIỆC THỪA KẾ PHỨC TẠP

Như đã thấy, mặc dù pháp luật bảo vệ quyền lợi của người vợ, nhưng việc thực hiện quyền này không hề đơn giản, đặc biệt khi có sự không đồng thuận từ các người thừa kế khác hoặc khi di chúc được lập một cách phức tạp. Đây chính là lúc bạn cần đến sự hỗ trợ của một đơn vị pháp lý chuyên nghiệp.

Công ty Luật Hùng Bách cam kết mang đến những dịch vụ pháp lý hàng đầu trong lĩnh vực thừa kế, giúp khách hàng vượt qua những giai đoạn khó khăn nhất.

Tư vấn pháp luật chuyên sâu, chi tiết

• Phân tích di chúc: Chúng tôi sẽ xem xét di chúc (nếu có) để xác định tính hợp pháp, hiệu lực, và những điểm có lợi/bất lợi cho thân chủ.
• Đánh giá quyền lợi: Dựa trên các thông tin về di sản, quan hệ gia đình, chúng tôi sẽ tư vấn chính xác về quyền lợi thừa kế của người vợ theo Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015, bao gồm việc tính toán chi tiết phần di sản tối thiểu có thể được hưởng.
• Phân tích rủi ro và giải pháp: Chúng tôi sẽ chỉ ra những rủi ro pháp lý tiềm ẩn và đề xuất các giải pháp tối ưu để bảo vệ quyền lợi của bạn.

Hỗ trợ thu thập hồ sơ, giấy tờ cần thiết

Quá trình thừa kế đòi hỏi rất nhiều giấy tờ pháp lý (giấy chứng tử, giấy đăng ký kết hôn, giấy khai sinh, giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản…). Đội ngũ luật sư của chúng tôi sẽ hướng dẫn chi tiết, hỗ trợ thu thập và hoàn thiện hồ sơ một cách đầy đủ và chính xác nhất.

Đại diện giải quyết tranh chấp tại cơ quan có thẩm quyền

• Thương lượng, hòa giải: Chúng tôi sẽ đóng vai trò trung gian, đại diện cho bạn tham gia các buổi thương lượng, hòa giải với các bên liên quan để tìm kiếm giải pháp phân chia di sản một cách hợp lý và tránh kiện tụng.
• Khởi kiện tại Tòa án: Trong trường hợp thương lượng không thành công hoặc phát sinh tranh chấp phức tạp, chúng tôi sẽ đại diện bạn lập hồ sơ khởi kiện, tham gia tố tụng tại Tòa án, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bạn trước pháp luật. Với kinh nghiệm dày dặn trong việc giải quyết các vụ án dân sự, đặc biệt là thừa kế, chúng tôi sẽ đảm bảo quá trình tố tụng diễn ra hiệu quả, minh bạch.
• Thực hiện các thủ tục sau phán quyết: Sau khi có bản án, quyết định của Tòa án, chúng tôi tiếp tục hỗ trợ bạn thực hiện các thủ tục thi hành án để đảm bảo quyền lợi được thi hành đầy đủ.

Hỗ trợ dịch vụ công chứng, chứng thực

Chúng tôi sẽ hướng dẫn và hỗ trợ bạn trong việc thực hiện các thủ tục tại văn phòng công chứng, bao gồm việc lập văn bản khai nhận di sản, văn bản thỏa thuận phân chia di sản, đảm bảo các giấy tờ pháp lý được thực hiện đúng quy định và có giá trị pháp lý cao nhất.

Tối Ưu Hóa Chi Phí và Thời Gian

Với kinh nghiệm chuyên sâu, chúng tôi sẽ giúp bạn tối ưu hóa thời gian và chi phí cho quá trình giải quyết thừa kế, tránh những thủ tục rườm rà, không cần thiết và những tranh chấp kéo dài gây tốn kém.

Tham khảo thêm: Luật sư chuyển về thừa kế, di chúc